زیست بوم/هومان خاكپور*: در سالهاي اخير شاهد افزايش بروز آتشسوزي در مراتع و جنگلها بودهايم و اينكه چه عواملي در بروز اين نارسايي در محيط زيست دخيل است جاي بحث دارد. در اصل آتشسوزي جنگلها و مراتع به دو دليل طبيعي و انساني اتفاق ميافتد و بايد به اين نكته توجه داشت كه عوامل طبيعي در آتشسوزيها به ندرت اتفاق ميافتد و بر اساس گزارشات مندرج عوامل طبيعي كمتر از پنج درصد در آتشسوزيها موثر است و عوامل انساني نيز 95 درصد آتشسوزيها را به خود اختصاص داده است. بايد در نظر داشت كه عامل انساني هم شامل سهلانگاري و آتشسوزي تعمدي است.
معمولا گردشگران اقدام به روشن كردن آتش در طبيعت ميكنند و به دليل سهلانگاري و عدم كنترل آتش شعلهور شده و به ديگر اراضي سرايت ميكند. در برخي موارد نيز شاهد بروز آتشسوزي از سوي كشاورزان به دليل كشت مجدد در اراضي هستيم كه اين اقدام نهتنها از لحاظ كشاورزي براي زمين مناسب نيست بلكه در اغلب موارد باعث شعلهورشدن و انتقال آتش سوزي ميشود. در كل اينها مواردي است كه باعث شعلهوركردن و بروز آتشسوزيها در جنگل و مراتع ميشود. هماكنون موانع قانوني گوناگوني براي برخورد با اين مشكلات وجود دارد كه بايد مورد پيگيري و توجه قرار گيرد. همه افراد در طبيعت مجاز به افروختن آتش هستند كه اين نشاندهنده كمتوجهي مسئولان امر است. بايد مناطق مشخصي را ايجاد كرد تا گردشگران و طبيعتگردان مجاز به افروختن آتش باشند.
متاسفانه قانوني براي برخورد با آتش در جنگلها وجود ندارد و براي پيگيري كم و كيف آتشسوزيها سازمان خاصي وارد عمل نميشود و اين نارساييها نشاندهنده خلاهاي قانوني است آن هم به اين دليل كه بخش قابلتوجهي از آتشسوزيها به دليل عوامل انساني است و بايد مسئولان ذيربط هرچه سريعتر آن را پيگيري و رسيدگي كنند. آتشسوزيها ممکن است با انگيزههاي گوناگوني ازجمله دسترسي به اراضي و تغيير كاربري اتفاق بيفتند. در موارد زيادي شاهد اين هستيم كه افراد سودجود با ايجاد آتشسوزي در اراضي جنگلي ميتوانند زمين را تصاحب كنند و به اين ترتيب ممنوعيت قانوني آن برداشته ميشود و افراد ميتوانند به راحتي اين اراضي را در اختيار قرار گرفته و در آن فعاليت كنند.
ازجمله دلايل ديگر آتشسوزي جنگل و اراضي را ميتوان اينچنين برشمرد كه اخيرا برخی شكارچيان در اراضي حفاظت شده اقدام به آتشسوزي ميكنند تا به اين ترتيب حواس محيطبانان و ماموران را به آتشسوزي جلب كنند و به اين ترتيب بتوانند به شكار خود ادامه دهند. در يكي، دو سال اخير با تصويب قانون تغيير كاربري زمين به نسبت تعداد آتشسوزيها افزايش يافته است و سودجويان با اين اقدامات در پي دستيابي به اهداف خود هستند كه رسيدگي به اين امر هوشياري بیشتر دستگاههاي متولي را ميطلبد.
درباره نحوه حفاظت از جنگلها و مراتع در قانون اين چنين آمده است كه اگر در منطقهاي دولت عمليات پوشش گياهي انجام دهد، آن منطقه ديگر قابل واگذاري نيست؛ در اصل با اينكه در برخي مناطق به دلايل گوناگون آتشسوزي رخ ميدهد، دستگاهها و مسئولان توانايي پيشگيري و مقابله را دارند كه اين كاستيها قابل پيگيري و بحث است اما در مناطقي كه احساس ميشود عوامل عمدي انساني در آن دخيل است بايد آن مناطق را تحت طرحهاي اصلاحي سازمان جنگلها و مراتع يا سازمان حفاظت محيط زيست قرار داد تا با ايجاد اين طرح بتوان در حفاظت از محيطزيست و تنفسگاههاي كشور اقدامات ثمربخشي را لحاظ كرد.
مسئولان امر ميتوانند با انديشيدن تمهيدات بهینهتر و عدم واگذاري زمينهاي تحت آتشسوزي و اجراي طرحهاي احيايي دست سودجويان را از اين اراضي كوتاه كنند و به اين ترتيب ديگر افراد خاطي هيچ انگيزه و منافعي براي ايجاد آتشسوزي صوري نخواهند داشت. براي حفاظت از محيط زيست بايد همه سازمانهاي مربوطه وارد عمل شوند و با فعاليتهاي ثمربخش و تاثيرگذار با ديدگاه مثبت و حساس از اين نعمتهاي طبيعي حفاظت كرد.
* كارشناس جنگلها
منبع خبر : زیست بوم
ثبت دیدگاه