حاتم پرنیان – اورمیه
کارشناسی ارشد برنامهریزی آمایش سرزمین
کافی است به کنار آبشار بروید
و به سمفونی آن گوش کنید …
منطقه سیلوانا با دریاچههای کوچک و زیبا در پای کوهها و رودخانهها و نیز آبشارهایی که در آن منطقه سرازیر هستند، به بهشت کوچک توصیفشده است. سیلوانا یکی از مناطق بکر در اطراف شهرستان ارومیه است. هرکس پای در سیلوانا میگذارد، مات و مبهوت زیباییهایش میشود و هر بار که به آنجا سفر میکند انگار برای نخستین بار است آنجا را میبیند و مکانها و زیباییها را کشف میکند. دریاچه طبیعی مارمیشو، پیست اسکی خوشاکو، آبشار سولک، آبشار سووله دووکهڵ، چشمههای آبمعدنی و طبیعی سیلوانا، دره ربط و بنار، ارتفاعات سر به فلک کشیده منطقه، مانند بزسینا با دامنههای زیبا، دشت زیبای مهرگهور و تهرگهور با طبیعت ویژه بهاری – سیمای روستاهای منطقه با آدابورسوم خاص از جاذبههای این منطقه بشمار میرود. این جذابیتهای منحصربهفرد در بخش سیلوانا باعث شده است که در سال 1387 برای این تکه از بهشت خدادادی 7 منطقه نمونه گردشگری در سطح استانی و ملی تصویب گردد. علاوه بر تمام پتانسیلهای گردشگری منطقه سیلوانا از بارزترین جاذبههای خدادادی این منطقه آبشارهای بیشماری است که در دامنه کوههای غرورآمیز این منطقه جاری میشوند که نمونه برجسته آن آبشار پرصلابت سووله دووکهڵ میباشد. آبشار سووله دووکهڵ از مرتفعترین و پرآبترین آبشارهای ایران است. سووله دووکهڵ در دامنه کوه دالامبر در منطقه مهرگهور واقع است. این کوه دارای طبیعتی خدادادی است. منطقه دالامپر معروف به آلپ ایران از نظر وجود ذخایر طبیعی همچون وجود 7 تالاب (دو تالاب در روستای سووله دووکهڵ) و پوشش گیاهی غنی و مجاورت با کشورهای عراق و ترکیه بهعنوان پارک صلح و دوستی معرفی میشود.
وجهتسمیه این آبشار که به نگین پرصلابت غرب کشور شناختهشده است برگرفته از طبیعت ذاتی آن است بهواقع سوول در زبان کوردی به معنای آبشار و دووکهڵ به معنی دود میباشد. سووله دووکهڵ یعنی آبشار دودی و این نیز به دو دلیل میباشد. عامل اول به خاطر صخرهای بودن و وضعیت شیب صخره و سنگهای کنارهای و دوم به دلیل حجم زیاد آب رودخانه سووله دووکهڵ و پودر شدن آب در برخورد با صخرههای بستر و کناره آن میباشد. آبشار سووله دووکهڵ گل سرسبد زیباییهای بهشت اورمیه است. آبشاری که همه دوازده ماه سال را خروشان است و از بالای کوهها و صخرههای با ارتفاع بسیار زیاد سرازیر میشود.
این آبشار یکی از سرشاخههای رودخانهی باراندوزچای است؛ و از مهمترین ویژگیهای آن پر آب بودن است. بهواقع همزیستي مسالمتآمیز آب و صخره و سمفوني گوشنوازی که از سقوط آزاد آب بر روي صخرهها ایجاد میشود براي بسیاري از مشتاقان طبیعت شورانگیز و غیرقابلتوصیف است.
منطقه آبشار سوله دوكل در طي سفر دوم هيئت دولت نهم كه در استان برگزارشده بود، با شماره ثبت: (245098 -42166) و کد 040115 بهعنوان منطقه نمونه گردشگري انتخاب و تصویبشده است. جاذبههای گردشگري در محدوده این منطقه نمونه: آبشار سوله دوكل، كوهستان دالامبر و بزسينا و مناظر زيباي كوهستاني هستند؛ و از آنجائی که آبشار سووله دووکهڵ در محدودهای کوهستانی قرارگرفته، به جهتداران بودن طبیعتی بکر، اکسیژنی خالص و دامنههای پرآب و چمنزارهای وحشیِ زیبا. مکان محبوبی برای طبیعت دوستان و کوهنوردان این منطقه است؛ که این منطقه را بهعنوان یکی از استعدادهای اکو توریسم (طبیعتگردی) استان و ایران معرفی مینماید و علاوه بر آن به علت دارا بودن درههای تودرتو، تپههای متعدد و جوان مکان بسیار مناسبی ازلحاظ ژئوتوریسم و ورزشهای کوهستانی هست. منطقه سووله دووکهڵ دارای 620 گونه گیاهی است. گرگ و روباه پستانداران وحشی این منطقهاند. کرکس، عقاب طلایی، جغد شاخدار، بالابان، شاهین و قرقی هم نگهبانان آسمان سووله دووکهڵ هستند. آبشار باابهت، حیرتانگیز، دیدنی و رویایی سووله دووکهڵ، بدون شک جزو یکی از زیباترین آبشارهای خاورمیانه میباشد.
اما با جود اینهمه زیبای و جذابیت منحصربهفرد خدادادی، جالب اینجا است که این تصویر زیبا از سووله دووکهڵ باخبری از تغییر مسیر آب آبشار به سمت مخالف، جهت بهرهبرداری برای تولید برق از توربینهای برقآبی که بر مسیر انحرافی آب نصب خواهد شد، تیره میشود. بهرهبرداری این پروژه با پایان سرنوشت آبشار سووله دووکهڵ یکی است. آبشاری که سالیان سال در گذرگاههای تاریخ همیشه خروشان بود و صدای غرش آن در دامنههای سربلند دالامپر طنینانداز روح و روان ساکنان مهرگهور ارومیه بوده است. حال سؤال اساسی اینجاست باوجوداینکه امروزه با تغیر در شیوههای تولید انرژی و استفاده از انرژیهای تجدید پذیر از قبیل باد و خورشید که بخش سیلوانا کاملاً مستعد این امر میباشد دیگر چه ضرورتی بر استفاده از روشهای قدیمی (تولید انرژي از آب) که اثرات منفی و مخرب بر مهمترین عنصر حیات یعنی آب را دارد وجود دارد؟ و سؤال دیگر اینکه آیا میتوان سود حاصل از صنعت گردشگری که بهصورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال ایجاد میکند و همچنین منافعی که حاصل از مناسبات فرهنگی در بین اقشار مختلف شهرستان ارومیه برقرار میکند که درنتیجه وجود آبشار سووله دووکهڵ است را با درآمد حاصل از تولید برق این نیروگاه کوچک که برقی صرفاً با حجم ۴ مگاوات که فقط سرانه 3600 نفر را تأمین میکند را مقایسه کرد؟ نیروگاهی که در حال تبدیل کردن آبشار سووله دووکهڵ به یک صخره سنگی است! آبشاری که بهواقع مهمترین جاذبه صنعت اکو توریسم در ارومیه و دقیقه بخش سیلوانا محسوب میشود که بهعنوان موهبتی الهی در جهت ایجاد محیطی بانشاط برای تلطیف روان گردشگرانی که به آنجا عظیمت میکنند و تأمین درآمد برای ساکنان منطقه هست. لذا حفظ این آبشار به معنای حفظ صنعت اکو توریسم و ژئوتوریسم در بخش سیلوانا و مکانی برای تلطیف روان گردشگران میباشد؛ که امیدوارم مسئولین امر نسبت به این موضوع سکوت نکنند.
این مطلب در شمارە دهم (مرداد ۱۳۹۵) ماهنامە چیا بە چاپ رسیدە است.
ثبت دیدگاه